Ով վերահսկում է մարդու լեզուն, նա վերահսկում է նաև նրա գիտակցությունը

աղանդ, լեզուՀասկանալու համար, թե ինչ է աղանդավորությունը, անհրաժեշտ է անպայման կարդալ Ջորջ Օրուելի «1984» գիրքը։ Դա ուղղակի հակաուտոպիա է։ Օրուելը տալիս է սեփական քաղաքացիների անհատականությունը դաժանորեն ճնշող «իդեալական» տոտալիտար պետության նկարագիրը։ Իրականում, այնտեղ նկարագրված մթնոլորտը ներաղանդային կյանքի մթնոլորտն է։ Գիտակցության ստրկացման և վերահսկման մեխանիզմները, որոնք ձևակերպել և նկարագրել է հեղինակը, նույնն են, ինչ աղանդների մեջ գործողները։ Այդ ամենի հետ մեկտեղ, Օրուելը բացահայտել է մի օրենք. նա, ով վերահսկում է մարդու լեզուն, կարող է վերահսկել նաև նրա գիտակցությունը։ Չէ՞ որ աղանդ ընկնելով՝ զոհն սկսում է խոսել նրա լեզվով։ Դա կարող է լինել ռուսերեն լեզուն, սակայն նրբորեն նենգափոխված առանցքային բառերը ձեռք են բերում ամբողջովին այլ նշանակություն, և հետևորդն ակամա սկսում է մտածել աղանդավորական կատեգորիաներով։ Ձեզանից նրանք, ովքեր շփվել են այս կամ այն աղանդի անդամների հետ, թերևս ուշադրություն են դարձրել հետևյալ առանձնահատկությանը, որը կարելի է կոչել «մագնիտոֆոնի էֆեկտ», երբ մարդը բացարձակապես չի ընկալում այն, ինչ իրեն ասում եք, այլ միայն ձեռր առանձին բառերն ասես խաղում են մագնիտոֆոնի կոճակը սեղմող մատի դեր։ Աղանդավորը որսում է ձեր նախադասությունից որևէ բառ, կոճակը սեղմվում է, և նա արտասանում է համապատասխան տեքստ։ Այն, ինչ դուք շարունակում եք ասել, շրջանցում է նրա գիտակցությունը, չնայած դուք նրա հետ խոսում եք նորմալ մարդկային լեզվով։ Նա պարզապես ունակ չէ ընկալելու ձեր խոսակցությունը։

աղանդ լեզուԲազում աղանդներ իրենց համար բարդ լեզուներ են հորինում։ Օրինակ, սայենթոլոգները պետք է անգիր անեն հաբարդիզմի բազմահատոր բառարանը (Հաբարդը սայենթոլոգիայի հիմնադիրն է)։ Բայց նույնիսկ ավելի թույլ լեզվաբանական ուղղվածություն ունեցող աղանդում կան բազում տերմիններ (դրանք կոչվում են ծանրաբեռնված տերմիններ), որոնք կրում են ամբողջովին այլ իմաստային և հուզական բեռնվածություն՝ ոչ այն, որն ի սկզբանե իրենց մեջ ունեին։ Օրինակ, «ավանդական» բառն իրենց մեջ ասես սեղմում է որոշակի կոճակ՝ առաջացնելով որոշակի ասոցիացիաների շղթա։

Այսպիսով, ով վերահսկում է մարդու լեզուն, նա վերահսկում է նրա գիտակցությունը… Մարդկանց մեծամասնությունն այսօր շատ դժվար է հասկանում այնպիսի պարզ բառեր, ինչպիսիք են՝ «մեղք», «ապաշխարություն», «սրբություն», «շնորհ», «աղոթք», և այլն։ Միացրեք հեռուստացույցը, կտեսնեք, որ մի ծրագրով խոսում են կարմայից, մյուսո ծրագրով՝ էներգետիկայից, երրորդով՝ տիեզերական բանականությունից, չորրորդով՝ չակրաների բացման մասին, հինգերորդով՝ մեդիտացիայի։ Եվ երբ հայտնվում է հերթական մեկն ու հայտարարում, որ կարող է բացել ձեր չակրաները և սովորեցնել ամենաարդյունավետ մեդիտացիայի տեխնիկան, այդ բառերն ուղիղ ընկնում են լավ պարարտացված հողի մեջ։ Իսկ երբ հոգևորականն է խոսում աղոթքի, ապաշխարության, և եկեղեցական արարողություններն մասնակցելու անհրաժեշտության մասին, դա արդեն անհասկանալի է մեզ։ 

Մեզ հայտնի է լեզու փոխելու մի ցնցող փորձ. 20-րդ դարում բոլշևիկները, փաստորեն, վերաձևեցին ողջ ռուսաց լեզուն։ Մարշակը մի բանաստեղծություն ունի, որտեղ հետաքրքրասեր պիոները հարցնում է սպիտակամորուս ծերունուն, թե ինչ են «թագավոր», «ծառա», «աստված», «գորոդովոյ» բառերը, և նա պատասխանում է, որ իրոք եղել են նման գարշելի բառեր, բայց հիմա դրանք չկան, և որքան երջանիկ ես դու, որ ստիպված չես իմանալ այդ բառերը։ Եվ ի՞նչ, փոխարենը ծնվեցին այլ բառեր… Իսկ այսօր նորալեզուն բավական հաջող փոխարինվում է մեկ ուրիշով…

Ըստ Ալեքսանդր Դվորկինի, «Տոտոլիտար աղանդներ» գրքույկի, Երևան, «Հայաստան», 2001

Կարդացե՛ք նաև Աղանդները ստեղծում են կեղծ ընտանեկան արժեքների մթնոլորտ

Կարելի է խոսել աղանդների անդամության առնվազն 3 մակարդակների մասին

աղանդների 3 մակարդակներԱղանդների թվի մասին խոսելը չափազանց դժվար է, որովհետև կարելի է խոսել անդամության առնվազն 3 մակարդակների մասին, որոնք պայմանականորեն կարելի է պատկերել 3 համակենտրոն շրջանակներով։ Ներքին շրջանակը «պրոֆեսիոնալ» աղանդավորներն են. դրանք այն մարդիկ են, որոնք իրենց ապրուստը վաստակում են միմիայն այդ գործունեությամբ։ Դա ղեկավար դասն է, բարձրագույն օղակը՝ տարբեր տեսակի միստիկ բժիշկներ, էքստրասենսներ, արևելյան մարտարվեստ և յոգայի մարմնամարզություն դասավանդողներ և այլն։ Իրականում այդպիսի մարդիկ ավելի շատ են, քան կարելի է պատկերացնել. օրինակ՝ արևմտյան լրատվամիջոցներից տեղեկանում ենք, որ նրանց թիվը 1.5-2 անգամ գերազանցում է ավանական Եկեղեցիների ծառայողների թվին… 1996 թ. մի հանրահայտ աղբյուրում այսպիսի թվեր էին բերվել. Ռուսաստանում կան 400-500 հազար տարբեր տեսակի մոգեր, միստիկ բժշկողներ, էքստրասենսներ, որոնցից 100 հազարը Մոսկվայում են։ Այստեղից կարելի է եզրակացնել, թե ինչպիսի ուժի պետք է դիմակայել։

աղանդ / sectՀաջորդ շրջակակն ավելի լայն է։ Դրանք այն աղանդավորներն են, որոնք ժամանակը մշտապես անցկացնում են տվյալ աղանդում, ապրում են այնտեղ, իրենք իրենց անվերապահորեն նվիրել են աղանդավորական գործունեությանը։ Այս շրջանակը շատ ավելի նեղ է, քան կարելի է պատկերացնել։ Այդպիսի «լիադրույք» աղանդավորներն այնքան շատ չեն և հաճախ գտնվում են մշտական հոսքի մեջ՝ տեղափոխվելով մեկ աղանդից մյուսը։ Գրեթե բոլոր ժամանակակից տոտալիտար աղանդները, քիչ թե շատ րափով, մարդու գիտակցությանը լուրջ վնաս են հասցնում և մարդն ինքնուրույն կյանք վարելու անընդունակ է դառնում։ Մարդուն այդտեղից դուրս բերելու և բուժելու համար անհրաժեշտ է լինում վերականգնման երկարատև շրջան անցնել։ Շատերը, այս կամ այն պատճառովմ իրենց արդեն իսկ խեղած աղանդից դուրս հայտնվելով, չեն կարողնում գտնել իրենց տեղը կյանքում, չեն կարողանում կողմնորոշվել, թե որտեղ կիրառեն իրենց ուժերը. բոլոր տեսակի սոցիալական կապերը խզված են, հետ են վարժվել ինքնուրույն որոշումներ կայացնելուց, իսկ այն ունակությունները, որոնց տիրապետում էին, վաղուց արդեն կորցրել են։ Տվյալ ֆենոմենը հոգեբանների կողմից մանրամասն լուսաբանված է։ Ենթադրենք, մարդն աղանդ է գալիս 20 տարեկանում։ Հեռանալով այնտեղից 20 տարի անց՝ 40 տարեկան հասակում, նա հոգեբանորեն և հուզականությամբ մնում է 20 տարեկան. հասակում նորից որևէ բան սկսելը շատ դժվար է լինում, եթե ոչ անհնար։ Եվ հուսահատված, նա կա՛մ վերադառնում է իր հին կետին, կա՛մ էլ տեղափոխվում է մեկ այլ աղանդ։ Եվ աղանդի անդամների այսպիսի հոսունության հաշվին՝ աղանդավորների քանակն ավելի մեծ է թվում, քան իրականում կա…

աղանդ / sectԱղանդավորների ամենամեծ շրջանակը երրորդն է՝ աղանդավորական շարժման մեջ մասամբ ներքաշված մարդիկ… Դրանք այն մարդիկ են, որոնք ժամանակ առ ժամանակ այցելում են յոգայի դասախոսությունների, իսկ որևէ հիվանդության դեպքում կարող են դիմել որևէ էքստրասենսի կամ էլ հեքիմի, դիմում են գուշակների, կազմում բախտացույցներ, մասնակցում որևէ աղանդի ժողովի, բայց նաև՝ լինում այլ ժողովներում, լսում էզոթերիկայի դասընթացներ, նաև կարդում օկուլտային գրականություն և այլն։ Դրանք մարդիկ են, որոնք ֆոն են ստեղծում աղանդների բարենպաստ գոյատևման համար. այն պղտոր և սնուցող մթնոլորտը, որտեղ աղանդները կարող են աճել և բազմանալ։ Եվ անհրաժեշտ է, որ մենք աշխատանք տանենք հիմանակնում այս շրջանակի մարդկանց հետ, որպեսզի աղանդավորներին թույլ չտրվի այստեղից նոր կադրեր հայթայթել։

Ըստ Ալեքսանդր Դվորկինի, «Տոտոլիտար աղանդներ» գրքույկի, Երևան, «Հայաստան», 2001

Կարդացեք նաև Ինչպիսի՞ քայլեր պետք է ձեռնարկել՝ խուսափելու համար աղանդների զոհը դառնալուց