Տոտալիտար աղանդների 4 հիմնական հայտանիշերը. «Էզոթերիկ խզում» (IV)

Սկիզբը՝ այստեղ

էզոթերիկ խզումԱղանդի մեջ մտնելիս, հավաքագրվելիս «Տրանսցենդենտալ մեդիտացիան»՝ իր կրոնի հետ կապ չունեցող, «գիտական մեթոդի» մասին անվճար նախնական դասախոսություն է անցկացնում: Այնուհետև, պարզվում է, որ պետք է ցուցակագրվել վճարովի կուրսերին: Մարդը վճարում է, և նրան ասում են, որ նա պետք է գա մի որոշակի տեղ և հետը բերի մի սպիտակ թաշկինակ, մի որևէ միրգ ու ծաղիկ: Մարդը գալիս է և հետը բերում այս ամենը: Տեղում պարզվում է, որ մութ սենյակում տեղակայված է զոհասեղանի նման մի բան, որտեղ դրված է Մահարիշի Մահեշի Յոգայի՝ «Տրանսցենդենտալ մեդիտացիայի» հիմնադրի (կամ նրա ուսուցչի՝ Դևա Գուռուի) նկարը, և մոմեր են վառվում: Հրավիրյալից վերցում են թաշկինակը, փռում են նկարի առջև, վրան դնում են միրգը, իսկ ծաղիկը՝ տալիս նրա ձեռքը: Ուսուցիչն ասում է, որ այժմ կսկսվի Հնդկաստանում ծագած ոչ մեծ մի էթնիկական արարողություն, և սկսում է կարդալ սանսկրիտերեն մի տեքստ, ինը հրավիրյալն, իհարկե, չի հասկանում: Այդ տեքստը գուռուին ուղղված աղոթք է, իսկ այն, ինչ նա բերել է՝ գուռուին մատուցված զոհաբերություն: Այդպիսով, ինքն էլ չիմանալով, մարդը մասնակցում է կռապաշտական զոհաբերությանը:

Յուրաքանչյուր կրոնական ավանդության մեջ գոյություն ունի աղոթք անելու մի որոշակի դիրք. կաթոլիները ձեռքերի որոշակի ձև են ընդունում, ուղղափառ (պրավոսլավ) քահանաները ձեռքերն առ երկինք են կարկառում, հինդուսները աղոթում են ձեռքերին ծաղիկ բռնած: Բայց այս մասին ոչ ոք չի հայտնում մարդուն, և նա աղոթում է առանց գիտակցելու, թե ինչ է անում:

Այնուհետև, ուսուցիչն ասում է. «Մոտեցեք ինձ, և ես ձեզ կասեմ ձեր անձնական մանթրան, որը բացի ձեզնից ուրիշ ոչ ոքի մոտ լինել չի կարող»: Մարդը խոնարհվում է դեպի նա, ու նա կամաց-կամաց շշնջում է, և նրան լսելու համար հրավիրյալը հայտնվում է ուսուցչին շատ մոտ, ծունկի եկած վիճակում…

Նրան հաղորդում են մանթրան (վանկը) և ասում, որ դա սարսափելի գաղտնիք է, և եթե նա այն արտասանի ուրիշ մարդկանց ներկայությամբ, մի սարսափելի աղետ կլինի: Այսինքն, մարդկանց պահում են վախի միջոցով: Բայց նախքան նրանց այդտեղ գալը, ոչ մի բանի մասին չեն նախազգուշացնում: Սա հենց «էզոթերիկ խզման», այսինքն՝ ըստ էության, կեղծիքի օրինակ է, երբ ասվում է մի բան, բայց ստացվում է մեկ ուրիշը:

Ինչ վերաբերում է մանթրային, ապա ամենազավեշտականն այն է, որ դրանք տրվում են աղանդին անդամակցվողի տարիքից կախված՝ համաձայն որոշակի աղյուսակի: Շատ լավ է ներգործում, երբ մարդուն հարցնում ես, թե ո՞ր տարիքում է աղանդ մտել և ապա հայտնում մանթրան: Պարզվում է, որ այն, ինչը նա մեծ գատղնիք է համարում, իրականում ընդհանուրի սեփականությունն է:

էզոթերիկ խզում«Էզոթերիկ խզում»ը առկա է նաև մունական հավաքագրման մեջ: Մունականները, փողոցներում դիմելով մարդկանց, նույնպես ասում են, որ իրենք ոչ թե կրոնական, այլ երիտասարդական, ուսանողական կազմակերպություն են: Նրանց համար գլխավորը ձեզ երկօրյա սեմինար քարշ տալն է, որպեսզի պահեն նաև երրորդ օրը և ընդհանրապես պահեն որքան կարելի է երկար: Դուք ծանոթանում եք մունականի հետ, և այդ համակրելի մարդը հրավիրում է ձեզ քաղաքից դուրս մի հաճելի վայրում անցկացվող սեմինարի՝ իր նման հաճելի երիտասարդ մարդկանց ընկերակցությամբ: Նրանք ձեզ կասեն, որ իրենք երիտասարդ իդեալիստներ են և պարզապես հավաքվում են՝ զրուցելու տարբեր բաների շուրջ. ինչպես ավելի լավ կարգավորել աշխարհը, ինչպես օգնել ամենքին:

Ընկնելով այնտեղ, մարդը սկզբում, հիրավի, ոչ մի բան չի լսում կրոնի մասին, ընդհանուր դարձվածքներ: Բայց ահա խոսքեր են սպրդում մարդկանց մասին, ովքեր արժանավայել բաներ են քարոզում, նաև այն մասին, որ այդ մարդիկ հաճախ ոչ ավանդական են, իսկ մենք թշնամաբար ենք վերաբերվում այն ամենին, ինչը մեզ ոչ ավանդական է թվում, քանի որ մեզ համար սովորական են հին արժեքները: Բայց եթե թարմ աչքով դիտենք, ապա կարող է պարզվել, որ հենց դա է մեզ պակասում: Այդ պատճառով ավելի լավ չէ, արդյոք, հրաժարվել այն ամենից, ինչ որ հին է, որպեսզի լավագույնս ընկալենք նորը…

Իսկ հետո կարող են լինել այլազան տարբերակներ: Քանի դեռ ոչ ոք մեր երկրում ըստ հարկի տեղյակ չէր Մունի մասին, նրանք ասում էին, որ գոյություն ունի Մուն անունով մի երևելի քարոզիչ, որը քրիստոնյա է, և որն իր կոչն է հղում ամենքին: Այնուհետև, եթե մարդն ընդունել է, և նրան համոզել են մնալ նաև հաջորդ (արդեն հնգօրյա) սեմինարին, նրան, աստիճանաբար, զգուշորեն հայտնում են, որ հայր Մունը լոկ պարզ մի քարոզիչ չէ: Նա բարեփոխիչ է, նա ցանկանում է փոխել աշխարհը, բարեփոխել քրիստոնեության որոշ հնացած բաներ:

Ենթադրենք, որ մարդը դա «կուլ տվեց»: Այդ դեպքում նրան համոզում են մասնակցել երկշաբաթյա սեմինարին, որի ընթացքում, աստիճանաբար, զգուշորեն հայտնում են, որ հայր Մունը ավելին է, քան բարեփոխիչը՝ նա մարգարե է: Ինչպես, օրինակ՝ Եղիան կամ Եղիսեն: Նա ծնվել է Արևելքում, ինչպես որ կանխատեսված է: Ասմական սեմինարում նորաթուխ հետևորդն արդեն լսում է «մեսիա» բառը: Նրան ասում են. «Ի՞նչ է մեսիան»: Քրիստոսը Մեսիա էր, և՝ ի՞նչ: Նա շփվում էր խաժամուժի հետ, ճամփորդում իշուկով, աղքատ էր, ի վերջո, թույլ տվեց Իրեն խաչել: Իսկ ճշմարիտ մեսիան պետք է ճամփորդի «Մերսեդեսով», ուղևորություն կատարի «Բոյինգով», հանդիպումներ ունենա նախագահների հետ: Հենց այստեղ էլ ի հայտ է գալիս Մունի կերպարը՝ իր ողջ վեհությամբ, բայց հենց այդ ընթացքում մարդու ուղեղմ այն աստիճան լվացված է լինում, որ նա այլևս ընդունակ չի լինում քննադատաբար մոտենալու այդ ամենին: Սա հենց «էզոթերիկ խզումն» է. ձեզ հրավիրել էին մի կազմակերպություն, բայց դուք հայտվեցիք մի բոլորովին այլ կազմակերպության մեջ:

10991049_796909727052247_954274857510343034_nՓողոցներում հավաքագրող մարդիկ ստում են միանգամայն գիտակցաբար, բայց ինչպես իրենք են համարում, դա անում են ձեր օգտի համար: Ինքը՝ Մունը, դա կոչում է «երկնային խաբեություն»: Որպեսզի դուք մունականներին փող տաք, ձեզ կխխաբեն, կասեն, օրինակ՝ որ հավքված դրամը տրվելու է Աֆրիկայի սովյալներին, բայց իրականում այն հանձնվելու է Մունի կազմակերպությանը: Սակայն նա, ում դուք դրամ եք տվել, վստահ է, որ դրանով դուք փրկվելու հնարավորություն եք վաստակում: Այնպես որ ձեզ խաբելն օգտակար է ձեզ համար: Իսկ եթե խաբեությամբ հաջողվի ձեզ կազմակերպություն քարշ տալ, ապա ավելի լավ ձեզ համար:

Աղանդի շատ նախկին անդամներ պատմում են, որ խիստ վրդեվվել էին՝ պարզելով այդ խաբեությունը: Նրանց հարցրին՝ ինչո՞ւ էիք գաղնի պահում ձեր մունական լինելու հանգամանքը, պատասխանել են. «Բայց դա ձեր իսկ օգտի համար է արվել: Ձեր ուղեղները լվացված են եղել (օրինակ՝ չարանենգ մամուլի միջոցով), և դուք բոլորովին ընդունակ չէիք տեղեկություններ ընդունելու: Հիմա դուք հասկանո՞ւմ եք, որ մենք այդ ամենն արել ենք ձեր օգտի համար»: Իրականում այստեղ միայն մեկ իմաստ կա՝ նպատակն արդարացնում է միջոցները:

Ըստ Ալեքսանդր Դվորկինի, «Տոտոլիտար աղանդներ» գրքույկի, Երևան, «Հայաստան», 2001

Կարդացեք նաև Աղանդները ստեղծում են կեղծ ընտանեկան արժեքների մթնոլորտ

Կախվածության ձևավորման պատճառները (մաս 3-րդ)

Սկիզբը՝ այստեղ

Կախվածության ձևավորման պատճառները

Մյուս միֆն այն է, որ նման երեխայի ծնողներն իրենք կամ ալկոհոլիկ են, կամ թմրամոլ: Կարծում եմ՝ ձեզնից յուրաքանչյուրը կարող է բազում օրինակներ բերել, երբ բավականին բարեկեցիկ ընտանիքի երեխան դառնում է թմրամոլ, ալկոհոլիկ կամ այլ վատ սովորությունների ստրուկ: Եվ իրոք, շատ հրապարակումներից և մասնագետներից կարելի է լսել, որ կախվածություն ունեցողները դուրս են գալիս անապահով ընտանիքներից։ Դա համապատասխանում է իրականությանը, սակայն կարևոր է հստակեցնել, թե կոնկրետ ինչ է հասկացվում «անապահով ընտանիք» հասկացության տակ։ Տարիներ շարունակ համարվում էր, որ եթե հայրը կամ մայրը չեն խմում կամ կռվում, ուրեմն ընտանիքը «ապահովված» է։ Միգուցե բնակչության համընդհանուր անապահովութան պայմաններում այդպիսի  վիճակն արդեն ուրախության առիթ էր։ Սակայն ընտանիքի  «ապահովվածությունը»՝ իբրև առողջ երեխաների ծնվելու և դաստիարակության երաշխիք, շատ ավելի լայն հասկացություն է։ Արդեն նշվեց, որ բռնությունը և հիպերխնամքը անապահովության գործոններ են։ Եվ եթե բնության առումով ամեն ինչ հասկանալի է, ապա հիպերխնամքի պարագայում՝ ոչ այնքան. այնպես չէ՞։

Ինչո՞ւ է հիպերխնամքը անապահովության ցուցիչ։ Որովհետև գերխնամող կամ գերվերահսկող ծնողները դա անում են ոչ մեծ երջանկությունից կամ ուրախությունից։ Վերահսկելու և խնամելու մոլուցքը կախվածության նույնպիսի ցուցիչ է, ինչպես արդեն իսկ նշվածները։ Խնամող ծնողը չի զբաղվում սեփական կյանքով ամբողջությամբ, քանի որ չգիտի սեփական պահանջմունքները, սովոր չէ ուշադրություն դարձնել դրանց՝ կապված իր ցածր ինքնագնահատականի կամ էլ պահանջմունքները բավարարելու անկարողության հետ։ Կյանքի այդպիսի մոդելների ծագման մասին մենք արդեն գիտենք։ Վերահսկող ծնողը խիստ է. նա այն երեխաներից է եղել, որոնք չեն հաշտվել այն մտքի հետ, որ աշխարհն իրենց չի ենթարկվում։ Եթե ավելի լայն դիտարկենք, վերահսկելու հակվածությունն ավելի շատ արտահայտվում է այն մարդկաց մոտ, ովքեր իրենց ապահով չեն զգում։ Միայն թե ոմանց մոտ այն դրսևորվում է խնամքի տեսքով՝ փափուկ ոչ ակնհայտ բանտի, իսկ մյուսների մոտ՝ երեխայի համար դաժան, ակնհատ բանտի տեսքով։ Երկու դեպքում էլ ծնողն ի վիճակի չէ վերահսկելու սեփական կյանքը, բավարարելու սեփական պահանջմունքները, ուստի և զբաղվում է նրանով, ինչն իրեն թեկուզ ժամանակավորապես ենթակա է. սեփական երեխաներով։ Այդպիսով, կախվածություն դրսևորող վարքագծի մոդելը երեխաները ձեռք են բերում հենց ծնողներից։

Գոյության ունեն մի շարք օրինաչափություններ հասարակության զարգացման ընթացքում, որոնք ազդում են մարդկանց մոտ կախվածություն դրսևորող վարքագծի ձևավորման վրա։ Նման գործոններից մեկը տվյալ պետության պատմությունն է։ [Հեղինակը խոսում է իր երկրի մասին, սակայց տվյալ դեպքում օրինակները մեծ մասամբ կիրառելի են նաև մեզ համար]։ Մեր երկրի պատմության մեջ բավականին շատ են աղետալի իրադարձությունները. պատերազմներ, հեղափոխություններ, բռնաճնշումներ։ Նման ժամանակներում, երբ երկրի բնակչության գոյատևելու վտանգ կա, հասարակությունը համախմբվում է, որպեսզի գոյատևի, կանխի իր վախճանը և միասնական ջանքեր գործադրի, որպեսզի բարելավի կյանքի պայմանները։ Դա նշանակում է, որ առաջնային պլան է գալիս մարդկային հիմնարար պահանջմունքների բավարարումը. սննդի, ծածկի, անվտանգության, սերնդի շարունակականության։ Հանուն այս պահանջմունքների բավարարման՝ վտանգների և դեֆիցիտի պայմաններում, մարդիկ համախմբվում են և անտեսում սեփական անհատական պահանջմունքները, տվյալ շրջանում դարձնում դրանք աննշան։ Ու դա արդարացված է նման ծանր ժամանակաշրջաններում։ Սակայն եթե հետտրավմատիկ ժամանակաշրջանում տեղի չի ունենում այդ ցավոտ փորձի վերանայում, և օրգանիզմը չի հարմարվում փոփոխված պայմաններին՝ խաղաղ կյանքին, այլ շարունակում է ճնշել իր անձնական պահանջմունքները, ներքին կոնֆլիկտ է հասունանում։ Բայց քանի որ սեփական պահանջմունքների հայտնաբերման և բավարարման հմտությունները վարժեցված չեն, բարկությունը ելք չի ստանում՝ բացի ուրիշներին վերահսկելուց և կախվածության տարբեր ձևերից։

Դուք կարող եք հեշտությամբ տեսնել այս երևույթը, եթե հիշեք Ձեր ծանոթներից մեկին, ով վերադարձել է թեժ (պատերազմական) վայրերից։ Նման մարդիկ հոգեբանական վերականգնման կարիք ունեն, որպեսզի սովորեն ապրել խաղաղ պայմաններում, սովորեն հայտնաբերել սեփական անհատականությունը և ինքնառեալիզացվեն։ Այժմ պատկերացրեք, որ մեր ամբողջ երկիրը մի քանի տասնամյակ ու նույնիսկ հարյուրամակ շարունակ ապրել է թեժ կետում։ Ու այժմ մենք ապրում ենք երկրում, որը վարակված է հետտրավմատիկ համախտանիշով։ Հետտրավմատիկ համախտանիշը բնութագրվում է դեպրեսիայիով, կյանքի իմաստի բացակայությամբ, ուժասպառությամբ, կույր բարկության անկառավարելի պոռթկումներով… Մարդկանց մի քանի սերունդներ ապրել են տրավմայի և հետտրավմատիկ համախտանիշի պայմաններում։ Իսկ հետտրավմատիկայի հետ աշխատանքը կարող է տևել հաճախ տարուց ավելի՝ մինչև լրիվ վերականգնումը։ Դա այն դեպքում, եթե աշխատանք է տարվում։ Բայց մեր բնակչությունը գոյություն ունեցող միֆերի պատաճառով հակված չէ դիմելու հոգեբանական օգնության համար… [կարող ենք ասել, որ մեզ մոտ այդ վիճակը քայլ առ քայլ հաղթահարվում է]։ Քանի դեռ խնդիրը չի վերածվել թմրամոլության, ալկոհոլիզմի, ինքնասպանության փորձերի և դևինանտ (այսինքն՝ հանցագործ, քայքայող և հակասոցիալական) վարքագծի. այս խնդիրները կարելի է լուծել և պետք է լուծել։

Թարգմանություն ռուսերենից։ Հեղինակ՝ Նինա Ռուբինշտեյն

Կարդացե՛ք նաև Ով վերահսկում է մարդու լեզուն, նա վերահսկում է նաև նրա գիտակցությունը

Կախվածության ձևավորման պատճառները (մաս 2-րդ)

Սկիզբը՝ այստեղ

Երեխայի զարգացման այդպիսի խանգարումներ կարող են տեղի ունենալ հիմնականում 2 պատճառով, որոնք արդեն հիշատակվել են։ Այժմ դրանց մասին մանրամասն.

Ծնողական հիպերխնամք

Առաջին պատճառ – Ծնողական հիպերխնամք

Երբ մայրը չափից դուրս շատ է պաշտպանում երեխային դժվարություններից, նրա մոտ կորում է ձգտումը զարգացնելու պահանջմունքների բավարարման սեփական մեխանիզմները։ Այդ ժամանակ մեծացող երեխան կարող է բախվել այն փաստին, որ աշխարհում ամեն ինչ չի ենթարկվում իր պահանջներին այնպես, մինչդեռ մոր դեպքում հակառակն էր։ Եվ դա ճակատագրի շատ դառը կատակ է։ Որովհետև մորը վերահսկելուն սովորած երեխան, հայտնվելով իրավիճակում, երբ արդեն չի կարողանում վերահսկել ուրիշ մարդկանց, սկսում է զգալ չարություն, բարկություն և, ամենակարևորը՝ զգում է իրեն անհաջողակ։ Իսկ նրա շուրջը ուրիշ դեռահասներ, որոնք դաստիարակվել են ավելի ռեալիստական պայմաններում, իրենց սեփական հմտություններով ձեռք են բերում այն, ինչ ինքը չի կարող ստանալ՝ իրենց հարմար հարաբերություններ, ստեղծագործական ինքնաարտահայտում, բավարարող մասնագիտական փնտրտուք։ ության և բավարարված չլինելու զգացումն աճում է, և շատ հաճախ դեռահասը բախվում է «շուկայում» գոյություն ունեցող առաջարկներին՝ «սթրեսի հաղթահարման համար», ի դեմս ալկոհոլի, թեթև թմրադեղերի, ծխախոտի։ Դա հաճախ բերում է կախվածության շատ ծանր տեսակների, եթե դեռահասը չի սկսում պահանջմունքների ինքնուրույն բավարարման սեփական հմտություններ ձեռք բերել։

Նման դեպքերում, որպես կանոն, ամենահարմարը ավագ ընկերը, ընկերը, հոգեթերապևտը կամ ուսուցիչն է։ Բայց համաձայնեք, որ հաճախ այդպիսի մարդ շրջապատում չի լինում։ Ավելի հաճախ, հենց իր պես «անհաջողակներ» են լինում և սթրեսի հաղթահարման տխրահռչակ շուկան։ Իսկ տանը նա այդ խնդիրները չի կարող լուծել։ Նախ և առաջ, քանի որ հիպերխնամող մայրիկը համոզված է, որ ինքը իդեալական մայր է, և փոխանակ առաջարկի երեխային ինքնուրույնություն և առաջկցություն այդ հարցում, սկսում է ավելի խնամել և վերահսկել՝ տեսնելով իր զավակի այդպիսի վիճակը։ Երկրորդ, երբ մայրը բարի է, թվում է, թե պատճառ չկա նրա վրա զայրանալու։ Բայց զայրանալը՝ իբրև ռեակցիա չբավարարված պահանջմունքներին և պատճառ այդ անբավարարվածության, կուտակվում է։ Վրա է հասնում ներքին կոնֆլիկտը. Ես բարկանում եմ նրա (մոր) հանդեպ, բայց ես չպետք է բարկանամ։ Բարկությունը ճնշվում է և ուղղվում ուրիշների հանդեպ կամ, ինչն ավելի վատ է՝ ինքն իր դեմ։ Իսկ սեփական անձի դեմ ուղղված բարկության ամենավերին աստիճանը ինքնասպանությունն է (սուիցիդ)։

Բռնությունները տանը կամ ծնողների կողմից անտեսված լինելը

Երկրորդ պատճառ – Բռնությունները տանը կամ ծնողների կողմից անտեսված լինելը

Բռնությունը 4 տեսակ է լինում. հոգեբանական, ֆիզիկական, սեռական և տնտեսական։ Բռնության նշված բոլոր տեսակներն էլ հավասար չափով վնաս են հասցնում երեխայի հոգեկանին և ազդում փոփոխվող պայմաններում հարմարվելու (ադապտացվելու) նրա ունակության, դժվարություններ հաղթահարելու և ինքնաարտահայտվելու ու պահանջմունքները բավարարելու հետ կապված խնդիրներ լուծելու վրա։ Բռնության կամ անտեսվածության մթնոլորտում մեծացած երեխան զրկված է զարգանալու համար անհրաժեշտ պայմաններից՝ էմոցիոնալ աջակցությունից, սեփական անձի արժեքի գիտակցումից։ Արդյունքում ձևավորվում է ցածր ինքնագնահատական, առաջանում անվստահություն սեփական ուժերի նկատմամբ և ինչ-որ բան փորձելու վախ։ Երեխան նույնպես չի կարող ձևավորել միջավայրին հարմարվելու (ադապտացիա) և պահանջմունքները բավարարելու իր մեխանիզմները։ Նա պարզապես հրաժարվում է դրանք բավարարելուց՝ պայմանավորված անհրաժեշտ ռեսուրսների բացակայությամբ։ Որպես արդյունք ծնողների կողմից երկարատև ճնշման և իր իսկ կողմից բարկության ճնշման՝ հակվածություն է զարգանում դեպրեսիայի նկատմամբ ու նույն սցենարն է իրականանում, ինչ որ երեսառած երեխայի դեպքում. պարզ միջոցների փնտրտուք՝ բավարարված զգալու համար։

Առողջ մարդու համար բավարարվածությունն առաջանում է շնորհիվ իրականացված պահանջմունքների։ Դրանք մի շարք կեսաբանական, հոգեբանական, մտավոր, սոցիալական պահանջմունքներ են, որոնց բավարարման համար առողջ մարդը ջանքեր է թափում, ռազմավարություն է մշակում և հմտություններ է ձեռք բերում։ Վերը նշված պայմաններում դաստիարակված երեխաների համար ռեալիզացիայի նման ձևը բարդանում է, քանի որ այդ հմտությունները յուրացնելու բուն մեխանիզմին նրանք վարժված չեն։ Ուստի նրանք ընտրում են ավելի մատչելի և պակաս աշխատատար ձևեր՝ բավարարվածություն զգալու կամ անբավարարության զգացումից վերացարկվելու համար՝ տարբեր տեսակի խթանիչներ, թմրանյութեր, շեղող կամ մխիթարող գործոններ։ Եվ դառնում են դրանցից կախված։

Շարունակությունը՝ այստեղ

Թարգմանություն ռուսերենից։ Հեղինակ՝ Նինա Ռուբինշտեյն

Կախվածության ձևավորման պատճառները (մաս 1-ին)

Կախվածության ձևավորման պատճառները

Ներկայումս տարանջատում են կախվածության մի քանի տեսակ, որոնք ունեն նույն հոգեֆիզիոլոգիական բնույթը. կախվածություն ալկոհոլից, ծխախոտից, թմրադեղերից, խաղերից (ազարտային և համակարգչային խաղեր), կախվածություն սննդից, (բուլիմիա, անորեքսիա), ինֆորմացիոն կախվածություն (հետուստացույց, համացանց), էմոցիոնալ կախվածություն (շատ ուժեղ սեր, անպատասխան սեր, անինքնուրույնություն, համացանցային կամ հեռախոսային շփման մեծ պահանջ), աշխատանքային կախվածություն (աշխատամոլություն), կախվածություն գնումներից (շոփփինգ-կախվածություն), սեռական կախվածություն (այդթվում՝վիրտուալ) և այլ կախվածություններ, որոնք ավելի յուրահատուկ դրսևորումներ ունեն։

Արդեն նշվեց, որ կախվածության բոլոր տեսակներն ունեն միանման բնույթ և առաջանում են տարբեր գործոնների ամբողջության ազդեցության տակ՝ կենսաբանական (բիոլոգիական), հոգեբանական, հոգեկան և սոցիալական (հասարակական)։ Կախվածության մասին տարածված միֆ է, որ այն առաջանում է վատ շրջապատի ազդեցությամբ։ Կարելի է ասել, որ ամեն ինչ տեղի է ունենում հակառակ հերթականությամբ. հենց կախվածության նկատմամբ ձևավորված հակվածության շնորհիվ է երեխան հայտնվում վատ շրջապատում։ Այսինքն՝ կախվածությունը ձևավորվում է մեծահասակների, ծնողների կողմից կամ եթե երեխան ծնողների հետ չի ապրում՝ դաստիարակողների կողմից։

Դա տեղի է ունենում շատ վաղ տարիքում՝ շատ ավելի վաղ, քան երեխան կկարողանա մտնել ինչ-որ շրջապատ և վատ սովորություններ ձեռք կբերի, այսինքն՝ երեխայի կյանքի առաջին տարիներին։ «Կախվածություն» տերմինը հումանիստական հոգեվերլուծության համատեքստում նշանակում է անինքնուրույնություն, կապվածություն մի բանին, ինչը մարդուն հնարավորություն է տալիս բավարարված զգալ իրեն՝ ջանքեր չթափելով հասնելու այդ բավարարվածությանը։ Այդ անինքնուրույնությունն արտահայտվում է հենց այլ՝ առողջ միջոցներով բավարարվածության հասնելու անընդունակությամբ։ Բանն այն է, որ մարդն իր զարգացման ընթացքում անցնում է որոշակի փուլեր՝ ամբողջական կախվածությունից մինչև գրեթե ամբողջական ինքնաբավություն։

Զարգացումը ենթադրում է մշտական հավասարակշռություն նորի ճանաչողության (ինչը կապված է ռիսկի հետ) և անվտանգության միջև (ինչը սահմանափակում է գործողությունները): Զարգացման առաջին փուլը մանկությունն է. սա երեխայի՝ մորից լրիվ կախվածության փուլն է: Ապա, մեծանալուն հետ, երբ պահանջմունքների ինքնուրույն բավարարման հնարավորություններն աճում են, կախվածությունը մորից նվազում է: Դա տեղի է ունենում նորմալ, առողջ դաստիրարակության դեպքում: Եվ եթե մայրն աջակցում է երեխայի ձգտմանը՝ զարգանալու և առանձնանալու իրենից ու ընդունում նրան առանց քննադատության սխալների ժամանակ, ապա նա ստեղծում է հնարավոր առավելագույն վստահություն երեխայի մեջ առ այն, որ նա լինի ինքնուրույն՝ ճանաչելու վտանգներով լի աշխարհը: Բայց սա իդեալական վիճակն է:

Իրականում այսպես հազվադեպ է տեղի ունենում: Սովորական դաստիարակությունը հաճախ շեղվում է այս կամ այն կողմ: Կա՛մ բացակայում է աջակցությունը երեխային՝ շարժվելու դեպի աշխարհ, կա՛մ երեխան արգելափակվում է աշխարհից: Այդպիսով, աշխարհին (շրջապատին) հարմարվելու ունակությունների ձևավորումը դանդաղում և խախտվում է: Ուստի, դաստիարակության շեղումների դեպքում կախվածությունը մորից՝ իբրև պահանջմունքների բավարարման օբյեկտ, չի նվազում, և այդ վարքագծային սովորությունը (օգտագործել ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին պահանջմունքների բավարարման համար) տեղափոխվում է այլ օբյեկտների կամ մարդկանց վրա:

Շարունակությունը՝ այստեղ

Թարգմանություն ռուսերենից։ Հեղինակ՝ Նինա Ռուբինշտեյն