Մանիպուլյատիվ մեխանիզմների օգտագործումը քայքայիչ կրոնական կազմակերպություններում

Մանիպուլյացիա Հոգեբանական  մանիպուլյացիան  արտացոլում է մարդու հոգեկանի` հատկապես գիտակցության և կամքի վրա ունեցած այնպիսի ազդեցությունը, որը նպատակ ունի փոխել անձի մտածելակերպի և վարքի կարծրատիպերը: «Մանիպուլյացիա» եզրույթն առաջացել է լատիներեն manus – ձեռք և ple – լրացնել, լցնել բառերից: Այսինքն, այստեղ անձից պահանջվում են որոշակի հմտություններ՝ գործնականում կիրառելու համար: Գիտակցության կառավարումը մանիպուլյացիայի տեսակ է, որը շատ հաճախ օգտագործվում է քայքայիչ կրոնական կազմակերպություններում՝ որպես «հավատի գալու» բռնի մոտեցում կամ էլ վարքագծի մոդիֆիկացիայի տեխնիկա՝ առանց մարդու հետ նախապես պայմանավորվածության և նրա կամովին համաձայնության: Քայքայիչ կրոնական կազմակերպություններն, այս առումով, ամենից նպատակային գործող մանիպուլյատիվ ինստիտուտներից են: Continue reading

Advertisements

Ով վերահսկում է մարդու լեզուն, նա վերահսկում է նաև նրա գիտակցությունը

աղանդ, լեզուՀասկանալու համար, թե ինչ է աղանդավորությունը, անհրաժեշտ է անպայման կարդալ Ջորջ Օրուելի «1984» գիրքը։ Դա ուղղակի հակաուտոպիա է։ Օրուելը տալիս է սեփական քաղաքացիների անհատականությունը դաժանորեն ճնշող «իդեալական» տոտալիտար պետության նկարագիրը։ Իրականում, այնտեղ նկարագրված մթնոլորտը ներաղանդային կյանքի մթնոլորտն է։ Գիտակցության ստրկացման և վերահսկման մեխանիզմները, որոնք ձևակերպել և նկարագրել է հեղինակը, նույնն են, ինչ աղանդների մեջ գործողները։ Այդ ամենի հետ մեկտեղ, Օրուելը բացահայտել է մի օրենք. նա, ով վերահսկում է մարդու լեզուն, կարող է վերահսկել նաև նրա գիտակցությունը։ Չէ՞ որ աղանդ ընկնելով՝ զոհն սկսում է խոսել նրա լեզվով։ Դա կարող է լինել ռուսերեն լեզուն, սակայն նրբորեն նենգափոխված առանցքային բառերը ձեռք են բերում ամբողջովին այլ նշանակություն, և հետևորդն ակամա սկսում է մտածել աղանդավորական կատեգորիաներով։ Ձեզանից նրանք, ովքեր շփվել են այս կամ այն աղանդի անդամների հետ, թերևս ուշադրություն են դարձրել հետևյալ առանձնահատկությանը, որը կարելի է կոչել «մագնիտոֆոնի էֆեկտ», երբ մարդը բացարձակապես չի ընկալում այն, ինչ իրեն ասում եք, այլ միայն ձեռր առանձին բառերն ասես խաղում են մագնիտոֆոնի կոճակը սեղմող մատի դեր։ Աղանդավորը որսում է ձեր նախադասությունից որևէ բառ, կոճակը սեղմվում է, և նա արտասանում է համապատասխան տեքստ։ Այն, ինչ դուք շարունակում եք ասել, շրջանցում է նրա գիտակցությունը, չնայած դուք նրա հետ խոսում եք նորմալ մարդկային լեզվով։ Նա պարզապես ունակ չէ ընկալելու ձեր խոսակցությունը։

աղանդ լեզուԲազում աղանդներ իրենց համար բարդ լեզուներ են հորինում։ Օրինակ, սայենթոլոգները պետք է անգիր անեն հաբարդիզմի բազմահատոր բառարանը (Հաբարդը սայենթոլոգիայի հիմնադիրն է)։ Բայց նույնիսկ ավելի թույլ լեզվաբանական ուղղվածություն ունեցող աղանդում կան բազում տերմիններ (դրանք կոչվում են ծանրաբեռնված տերմիններ), որոնք կրում են ամբողջովին այլ իմաստային և հուզական բեռնվածություն՝ ոչ այն, որն ի սկզբանե իրենց մեջ ունեին։ Օրինակ, «ավանդական» բառն իրենց մեջ ասես սեղմում է որոշակի կոճակ՝ առաջացնելով որոշակի ասոցիացիաների շղթա։

Այսպիսով, ով վերահսկում է մարդու լեզուն, նա վերահսկում է նրա գիտակցությունը… Մարդկանց մեծամասնությունն այսօր շատ դժվար է հասկանում այնպիսի պարզ բառեր, ինչպիսիք են՝ «մեղք», «ապաշխարություն», «սրբություն», «շնորհ», «աղոթք», և այլն։ Միացրեք հեռուստացույցը, կտեսնեք, որ մի ծրագրով խոսում են կարմայից, մյուսո ծրագրով՝ էներգետիկայից, երրորդով՝ տիեզերական բանականությունից, չորրորդով՝ չակրաների բացման մասին, հինգերորդով՝ մեդիտացիայի։ Եվ երբ հայտնվում է հերթական մեկն ու հայտարարում, որ կարող է բացել ձեր չակրաները և սովորեցնել ամենաարդյունավետ մեդիտացիայի տեխնիկան, այդ բառերն ուղիղ ընկնում են լավ պարարտացված հողի մեջ։ Իսկ երբ հոգևորականն է խոսում աղոթքի, ապաշխարության, և եկեղեցական արարողություններն մասնակցելու անհրաժեշտության մասին, դա արդեն անհասկանալի է մեզ։ 

Մեզ հայտնի է լեզու փոխելու մի ցնցող փորձ. 20-րդ դարում բոլշևիկները, փաստորեն, վերաձևեցին ողջ ռուսաց լեզուն։ Մարշակը մի բանաստեղծություն ունի, որտեղ հետաքրքրասեր պիոները հարցնում է սպիտակամորուս ծերունուն, թե ինչ են «թագավոր», «ծառա», «աստված», «գորոդովոյ» բառերը, և նա պատասխանում է, որ իրոք եղել են նման գարշելի բառեր, բայց հիմա դրանք չկան, և որքան երջանիկ ես դու, որ ստիպված չես իմանալ այդ բառերը։ Եվ ի՞նչ, փոխարենը ծնվեցին այլ բառեր… Իսկ այսօր նորալեզուն բավական հաջող փոխարինվում է մեկ ուրիշով…

Ըստ Ալեքսանդր Դվորկինի, «Տոտոլիտար աղանդներ» գրքույկի, Երևան, «Հայաստան», 2001

Կարդացե՛ք նաև Աղանդները ստեղծում են կեղծ ընտանեկան արժեքների մթնոլորտ